Ψυχή από Πέτρα - Λεύκη Σαραντινού

[εικόνα: book_serotonin]

Ψυχή από Πέτρα - Λεύκη Σαραντινού

Με τη συλλογή διηγημάτων «Ψυχή από Πέτρα», η πολυγραφότατη συγγραφέας Λεύκη Σαραντινού καταθέτει μια ώριμη λογοτεχνική πρόταση. Πρόκειται για ένα έργο όπου η αφηγηματική μαγεία συγκεράζεται με την ιστορική ακρίβεια σε μια απόλυτη ισορροπία.

Μέσα από τις δεκαοχτώ αυτοτελείς ιστορίες η συγγραφέας δεν περιορίζεται στο να αναπλάσει απλώς το παρελθόν αλλά το ζωντανεύει. Οι πρωταγωνιστές των ιστοριών της είναι άνθρωποι προσεχτικά τοποθετημένοι σε κομβικά σημεία της παγκόσμιας ιστορίας. Άνθρωποι σημαδεμένοι από την πολιτική βία, τον φανατισμό, την πόλωση, τον πόλεμο και τον θάνατο που όμως δεν παύουν αναζητούν την θέση τους στον κόσμο. 

Παράλληλα η συλλογή αυτή αποτελεί και μια βαθιά προσωπική κατάθεση. Η συγγραφέας αδράχνει την ευκαιρία να «αναστήσει» αγαπημένα πρόσωπα της δικής της διαδρομής, αλλά και να προσφέρει φωνή ακόμη και σε εκείνους τους «αρνητικούς» χαρακτήρες που τη στοίχειωσαν.

Έτσι, αντιλαμβανόμαστε τελικά μέσα από αυτό το πολυδιάστατο έργο, πως η προσωπική μας πορεία –αλλά και η συλλογική Ιστορία εν τέλει- δεν είναι παρά μια σειρά, συχνά τυχαίων ή και μοιραίων συναντήσεων με ανθρώπους που άφησαν ένα ανεξίτηλο αποτύπωμα στη μνήμη μας.

Προσωπικά, θεωρώ πως το διήγημα είναι ένα από τα πιο απαιτητικά κειμενικά είδη. Κι αυτό γιατί μέσα σε μια αρκετά περιορισμένη έκταση ο συγγραφέας καλείται να επικεντρωθεί με χειρουργική ακρίβεια σε ένα μόνο περιστατικό. Όμως αυτό το ένα περιστατικό οφείλει να αναδείξει κάτι ευρύτερο για την ανθρώπινη φύση ή την κοινωνία.

Θα μπορούσαμε να παρομοιάσουμε το διήγημα με ένα στιγμιότυπο ενός δέντρου, που αν και μοναχικό, καταφέρνει συχνά να γίνει ο καθρέφτης ολόκληρου του δάσους.

Αυτό ακριβώς καταφέρνει η συγγραφέας με τα δεκαοχτώ «ενσταντανέ» όπως τα χαρακτηρίζει η ίδια. Ο λόγος της διακρίνεται για την απλότητά του, χωρίς περιττά λογοτεχνικά σχήματα. Η γλώσσα της προσαρμόζεται στο ιστορικό πλαίσιο του κάθε διηγήματος και το ύφος της ανεπιτήδευτο, αλλά με εύστοχες λυρικές εξάρσεις προκαλεί βαθιά συναισθήματα. Οι περιγραφές δεν είναι μονάχα οπτικές είναι έντονα ψυχογραφικές καθιστώντας το κάθε κείμενο μια ξεχωριστή υπαρξιακή εμπειρία. Έτσι καταφέρνει να χωρέσει παρελθόν και παρόν στις σελίδες της.

Η συγγραφέας μέσα από τα προσωπικά κείμενα πλέκει το «νήμα της ύπαρξης της». Ένα νήμα που ξεκινάει από το παλιό σπίτι στο Ρέθυμνο ξετυλίγεται κάτω από το εκτυφλωτικό γαλάζιο του κρητικού ουρανού και καταλήγει στην πολυπολιτισμική Θράκη. Μέσα από μια σειρά στιγμιότυπων η συγγραφέας πετυχαίνει με φωτογραφική ενάργεια να ανασυνθέσει τη ζωή της σαν μια ενιαία αλυσίδα αναμνήσεων. Οι λέξεις της μετουσιώνουν τη μνήμη σε μια μορφή αθανασίας, εκεί όπου οι άνθρωποι διασώζονται για πάντα στην αιωνιότητα.   

Χαρακτηριστικό και αντιπροσωπευτικό παράδειγμα αποτελεί το δωδέκατο διήγημα της συλλογής, με τον τίτλο «Νοσταλγία». Εδώ, συγγραφέας μας ξεναγεί στο Ρέθυμνο των παιδικών της χρόνων.

Μέσα από εικόνες, μυρωδιές και κρητικές γεύσεις, η συγγραφέας ανασταίνει την εμβληματική μορφή της κυρίας Στέλλας. Η κυρία Στέλλα η γυναίκα που μεγάλωσε την μικρή Λεύκη, γίνεται το σύμβολο μιας ολόκληρης εποχής και ο εκφραστής ενός κώδικα αξιών που σπανίζει στις μέρες μας.

Η αφήγηση αυτού του έντονα νοσταλγικού διηγήματος χτίζεται πάνω σε μια σπαρακτική αντίθεση: Από τη μία, η κίτρινη καγκελόπορτα της μονοκατοικίας —το όριο του Παραδείσου— και από την άλλη, η «πολυκατοικία-τέρας» της αντιπαροχής. Στον φιλοσοφικό πυρήνα του διηγήματος η συγγραφέας καταφέρνει με μαεστρία να ταυτίσει την αισθητική με την ηθική. Η κατεδάφιση του σπιτιού βιώνεται ως ένας ψυχολογικός ακρωτηριασμός και ο αναγνώστης νιώθει το βάρος της ιστορίας. Όμως εν τέλει κάτι μαγικό συμβαίνει: το κατεδαφισμένο σπίτι ξαναχτίζεται μέσα από της λέξεις, αποδεικνύοντας πως μόνο η μνήμη μπορεί να νικήσει τη φθορά και τον χρόνο.

Λένε πως είμαστε οι μνήμες μας. Η Λεύκη Σαραντινού μας θυμίζει πως οι μνήμες μας είναι καταφύγιο, είναι η παρηγοριά πως τίποτα δεν χάνεται όσο το κρατάμε ζωντανό στην ψυχή μας. Η πέτρα αντέχει στο χρόνο και μια «Ψύχη από Πέτρα» είναι μια ψυχή που αρνείται να παραδοθεί στη λήθη.   

Κλείνοντας θα έλεγα πως το «Ψύχη από Πέτρα» μας προσφέρει τον μαγικό μίτο ώστε να βρούμε τη δική μας διαδρομή στον λαβύρινθο της ζωής. Το μόνο που μένει είναι να τον ακολουθήσουμε.

Το βιβλίο κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Βακχικόν. 

Από την παρουσίαση του βιβλίου στην Ξάνθη

Γνωρίστε τη συγγραφέα: 

Η Λεύκη (Ελευθερία) Σαραντινού γεννήθηκε στο Ρέθυμνο. Σπούδασε ιστορία και μουσική. Ασχολείται με τη συγγραφή, τη βιβλιοκριτική και τη διδασκαλία της μουσικής, της ιστορίας και της δημιουργικής γραφής. Έχει εκδώσει δεκατέσσερα βιβλία, στα οποία συμπεριλαμβάνονται μυθιστορήματα, παιδικά βιβλία, δοκίμια και εκπαιδευτικά βοηθήματα, ενώ διηγήματά της έχουν συμπεριληφθεί σε διάφορα συλλογικά έργα. Το 2021 βραβεύτηκε στον διαγωνισμό των εκδόσεων Ιανός Ταξίδια, 40+7 βραβευμένα διηγήματα.

Η Ψυχή από πέτρα είναι η πρώτη συλλογή διηγημάτων της.

(πηγή: το βιβλίο)